افکس؛ فرصتی برای معرفی توانمندی‌های مالی و صادرات خدمات دیجیتال

به گزارش صدای بورس، در همین راستا ایرج معصومی، مدیرکل دفتر ترویج تجارت سازمان توسعه تجارت ایران به تشریح نقش افکس در معرفی ظرفیت‌های مالی و فناورانه کشور، فرصت‌های صادرات خدمات دیجیتال، تأثیر محدودیت‌های ارتباطات مالی بین‌المللی بر سرمایه‌گذاری و پیش‌نیازهای تبدیل تعاملات نمایشگاهی به همکاری‌های اقتصادی پرداخت.

معصومی با تأکید بر ضرورت پیوند نمایشگاه افکس با نیازهای واقعی بنگاه‌ها و پروژه‌های آماده سرمایه‌گذاری، گفت: این رویداد می‌تواند با گردهم آوردن نهادهای مالی، شرکت‌های فناور، صاحبان طرح‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاران، زمینه معرفی ظرفیت‌های ایران در حوزه خدمات مالی و فناوری‌های دیجیتال و شکل‌گیری همکاری‌های تجاری را فراهم کند.

مشروح این گفت‌وگو را در ادامه مطالعه خواهید کرد:‌

نمایشگاه بین‌المللی نظام مالی، سرمایه‌گذاری و زیرساخت‌های دیجیتال چه نقشی می‌تواند در معرفی ظرفیت‌های خدمات مالی و فناوری‌های دیجیتال ایران به سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی داخلی و خارجی ایفا کند؟

اجازه می‌خواهم قبل از پرداختن به پاسخ سؤال شما، اشاره مختصری به علت تغییر عنوان نمایشگاه در سال ۱۴۰۵ داشته باشم. تغییر عنوان «نمایشگاه صنعت مالی» به «نمایشگاه بین‌المللی نظام مالی، سرمایه‌گذاری و زیرساخت‌های دیجیتال» بازتاب گسترش دامنه رویداد از معرفی جداگانه بانک، بورس و بیمه به بررسی پیوند تأمین مالی، سرمایه‌گذاری، مدیریت ریسک و فناوری‌های دیجیتال در یک نظام به هم پیوسته است. امروز کارآمدی خدمات مالی به زیرساخت‌های داده، امنیت و راهکارهای فناورانه وابسته است و جذب سرمایه نیز بدون ابزارهای مناسب تأمین مالی و پوشش ریسک، به سختی به مرحله اجرا می‌رسد؛ از این رو، عنوان جدید می‌کوشد این ارتباطات را در هویت و محتوای نمایشگاه آشکار سازد.

در همین چارچوب، ریاست و راهبری شورای سیاست‌گذاری نمایشگاه با وزارت امور اقتصادی و دارایی است و حضور نهادهای تخصصی مالی در شورا، زمینه هماهنگی رویکردهای نمایشگاه با مسائل واقعی نظام مالی و نیازهای سرمایه‌گذاری کشور را فراهم می‌کند. به این ترتیب، افکس می‌تواند محلی برای گفت‌وگوی مسئله محور میان سیاست‌گذاران، نهادهای مالی، شرکت‌های فناور و صاحبان طرح‌های اقتصادی باشد.

اما در پاسخ به سؤال شما باید بگویم نمایشگاه بین‌المللی نظام مالی، سرمایه‌گذاری و زیرساخت‌های دیجیتال می‌تواند محل ارائه تصویری منسجم و قابل ارزیابی از ظرفیت‌های ایران در تأمین مالی، بیمه، بازار سرمایه و فناوری‌های مالی باشد. اهمیت نمایشگاه در آن است که سرمایه‌گذار و فعال اقتصادی بتواند در یک فضای تخصصی، هم ارائه‌دهندگان خدمات را بشناسد و هم کاربرد آن خدمات را در پروژه‌های واقعی ببیند؛ از تأمین سرمایه در گردش و پوشش ریسک معاملات تا جذب سرمایه برای طرح‌های تولیدی و زیرساختی.

در حوزه فناوری دیجیتال، معرفی توانمندی‌ها زمانی اثرگذار است که از نمایش یک محصول فراتر رود و به ارائه نمونه عملیاتی، شاخص‌های عملکرد و امکان اتصال به نیاز مشتری برسد. شرکت‌های ایرانی می‌توانند راهکارهای خود را در زمینه پرداخت، خدمات بانکی دیجیتال، بیمه‌گری هوشمند، احراز هویت، تحلیل داده، امنیت اطلاعات و زیرساخت‌های ارائه خدمات مالی عرضه کنند. برای مخاطب داخلی و خارجی، قابلیت اطمینان، امنیت، مقیاس‌پذیری، سازگاری با الزامات مقرراتی و کیفیت پشتیبانی به اندازه نوآوری فناوری اهمیت دارد.

از منظر سرمایه‌گذاری نیز نمایشگاه فرصتی برای تبدیل ظرفیت‌های پراکنده به پیشنهادهای مشخص همکاری است. ارائه پروژه‌هایی با مدل درآمدی روشن، برآورد نیاز مالی، ساختار مشارکت، ریسک‌های شناسایی شده و سازوکار خروج سرمایه‌گذار، امکان گفت‌وگوی حرفه‌ای میان صاحبان طرح، نهادهای مالی و سرمایه‌گذاران را فراهم می‌کند. در تعامل با طرف‌های خارجی، شفافیت درباره الزامات حقوقی، شیوه اجرای تعهدات و محدودیت‌های عملیاتی، شرط شکل‌گیری همکاری قابل اتکاست.

برای سازمان توسعه تجارت، ارزش راهبردی این رویداد در پیوند خدمات مالی و زیرساخت‌های دیجیتال با نیازهای توسعه صادرات است. صادرکننده به ابزارهای تأمین مالی، ضمانت، بیمه و مدیریت ریسک نیاز دارد؛ در کنار آن، خدمات دیجیتال می‌توانند فرآیندهای ارائه خدمت، رهگیری و ارتباط با بازار را کارآمدتر کنند. اگر پیش از نمایشگاه نیازهای بنگاه‌ها و پروژه‌های آماده سرمایه‌گذاری شناسایی شود، در جریان آن نشست‌های هدفمند برگزار شود و پس از نمایشگاه مذاکرات تا مرحله پیشنهاد فنی، ارزیابی مالی و قرارداد دنبال شود، این رویداد می‌تواند به بستری مؤثر برای معرفی توانمندی‌های ایران و شکل‌گیری همکاری‌های اقتصادی تبدیل شود. میزان موفقیت آن نیز باید با کیفیت و سرانجام همین همکاری‌ها سنجیده شود.

با توجه به اینکه توسعه تجارت خارجی فقط به صادرات کالا محدود نیست، آیا سازمان توسعه تجارت برای معرفی و گسترش صادرات خدمات دیجیتال، راهکارهای مالی نوین و خدمات فناورانه نیز برنامه مشخصی دارد؟

بله؛ توسعه تجارت خارجی باید صادرات خدمات، دانش فنی و راهکارهای دیجیتال را نیز دربرگیرد. در این حوزه، ظرفیت‌هایی مانند حمایت از حضور شرکت‌ها در رویدادهای بین‌المللی و معرفی توانمندی‌های صادراتی وجود دارد؛ با این حال، برای آنکه بتوان از یک برنامه مشخص و اختصاصی برای صادرات خدمات دیجیتال و راهکارهای مالی نوین سخن گفت، لازم است اهداف، بازارهای هدف، دستگاه‌های مسئول و شاخص‌های نتیجه آن به صورت روشن تعیین و اعلام شود. صرف حضور در نمایشگاه، به تنهایی معادل چنین برنامه‌ای نیست.

از منظر سازمان توسعه تجارت، مسیر اجرایی باید از شناسایی شرکت‌های دارای محصول یا خدمت قابل عرضه در بازار خارجی آغاز شود؛ شرکت‌هایی که بتوانند کیفیت خدمت، امنیت و پایداری فنی، توان پشتیبانی و تجربه اجرای خود را مستند کنند. گام بعد، شناسایی تقاضای مشخص در بازارهای هدف و برگزاری مذاکرات هدفمند با بانک‌ها، شرکت‌های بیمه، بنگاه‌های بزرگ و خریداران خدمات فناورانه است. در این چارچوب، نمایشگاه بین‌المللی نظام مالی، سرمایه‌گذاری و زیرساخت‌های دیجیتال می‌تواند محل ارائه راهکارهای عملیاتی و شکل‌گیری این ارتباطات باشد.

در حوزه راهکارهای مالی نوین، باید یک ملاحظه را نیز با دقت رعایت کرد: معرفی توان فناوری، با امکان ارائه خدمت مالی در کشور مقصد یکسان نیست. ورود به هر بازار به الزامات نهاد ناظر همان کشور، مقررات حفاظت از داده، امنیت اطلاعات و ترتیبات قراردادی و تسویه وابسته است. از این رو، سازمان توسعه تجارت می‌تواند با همکاری نهادهای تخصصی و تنظیم‌گر، مسیر دسترسی شرکت‌های واجد شرایط به بازار را هموار کند؛ در حالی که احراز شرایط ارائه خدمت مالی بر عهده مراجع ذی‌صلاح خواهد بود.

بنابراین، جهت‌گیری قابل دفاع آن است که حمایت‌های نمایشگاهی و تجاری به یک زنجیره پیگیری متصل شود: انتخاب شرکت‌های آماده صادرات، معرفی به خریدار مناسب، ارائه پیشنهاد فنی و تجاری و پیگیری تا حصول قرارداد و اجرای خدمت. معیار موفقیت نیز تعداد غرفه‌ها یا تفاهم‌نامه‌ها نیست؛ بلکه میزان تبدیل این ارتباطات به صادرات پایدار خدمات فناورانه است.

محدودیت‌های ارتباطات مالی بین‌المللی چه تأثیری بر جذب سرمایه‌گذاری خارجی و توسعه همکاری‌های مالی و فناورانه دارد و نمایشگاه افکس تا چه اندازه می‌تواند زمینه گفت‌وگو درباره راهکارهای موجود را فراهم کند؟

محدودیت در ارتباطات مالی بین‌المللی، مستقیماً بر امکان‌سنجی و اجرای سرمایه‌گذاری خارجی اثر می‌گذارد. سرمایه‌گذار تنها به سودآوری یک طرح نگاه نمی‌کند؛ او باید بداند منابع مالی از چه مسیر مجازی وارد پروژه می‌شود، پرداخت‌ها چگونه انجام می‌گیرند، تعهدات قراردادی چگونه تسویه می‌شوند و بازگشت اصل سرمایه و عواید آن تابع چه ضوابطی است. هرچه پاسخ به این پرسش‌ها مبهم‌تر باشد، هزینه ارزیابی و اجرای طرح افزایش می‌یابد، زمان مذاکرات طولانی‌تر می‌شود و برخی فرصت‌های اقتصادی، با وجود توجیه فنی، به قرارداد منتهی نمی‌شوند.

این محدودیت‌ها بر همکاری‌های فناورانه نیز اثر دارند. قرارداد انتقال دانش فنی یا ارائه خدمات دیجیتال معمولاً به پرداخت‌های مرحله‌ای، خرید تجهیزات و نرم‌افزار، پشتیبانی مستمر و تعیین تکلیف حقوق مالکیت فکری وابسته است. از این رو، یک طرح همکاری زمانی برای طرف داخلی و خارجی قابل اتکا خواهد بود که در کنار مشخصات فنی، مسیر پرداخت مجاز، تقسیم ریسک، تعهدات اجرایی و الزامات مقرراتی هر دو طرف به روشنی بررسی شده باشد.

نمایشگاه افکس می‌تواند برای پیشبرد همین گفت‌وگوی تخصصی نقش مؤثری ایفا کند. گردهم آمدن بانک‌ها، بیمه‌گران، فعالان بازار سرمایه، شرکت‌های فناوری مالی، صاحبان پروژه و سرمایه‌گذاران این فرصت را فراهم می‌آورد که مسائل از سطح بیان کلی موانع به سطح بررسی موردی طرح‌ها و راهکارهای قابل اجرا برسد؛ برای نمونه، درباره ساختار تأمین مالی یک پروژه، پوشش ریسک‌های قابل بیمه، زمان‌بندی تعهدات، مستندات مورد نیاز سرمایه‌گذار و امکان ارائه خدمات فناورانه در بازار هدف گفت‌وگو شود. حضور و مشارکت نهادهای تنظیم‌گر و دستگاه‌های مسئول نیز به روشن شدن حدود قانونی هر راهکار کمک می‌کند.

از منظر سازمان توسعه تجارت، ارزش افکس در آن است که این گفت‌وگوها به نیاز واقعی بنگاه‌ها و پروژه‌های آماده همکاری پیوند بخورد و نتیجه آنها پس از نمایشگاه پیگیری شود. نمایشگاه می‌تواند ابهام‌ها را دقیق‌تر صورت‌بندی کند، طرف‌های مرتبط را گرد هم آورد و مسیر بررسی راهکارهای قانونی را کوتاه‌تر سازد. تصمیم‌گیری درباره سازوکارهای مالی و رفع محدودیت‌های ساختاری، نیازمند اقدام هماهنگ مراجع ذی‌صلاح است؛ اما هرچه طرح‌ها با اطلاعات شفاف‌تر و ساختار اجرایی سنجیده‌تری ارائه شوند، امکان پیشرفت مذاکرات سرمایه‌گذاری و همکاری فناورانه نیز بیشتر خواهد شد.

برای اینکه افکس از یک رویداد معرفی ظرفیت‌ها فراتر برود و به شکل‌گیری همکاری‌های واقعی میان شرکت‌های ایرانی و طرف‌های خارجی منجر شود، چه پیش‌نیازهایی باید فراهم شود؟

برای آنکه افکس به شکل‌گیری همکاری واقعی میان شرکت‌های ایرانی و طرف‌های خارجی منجر شود، باید پیش از افتتاح نمایشگاه، موضوع همکاری و طرف‌های مناسب آن مشخص شده باشند. دعوت عمومی از فعالان خارجی مفید است، اما مذاکره مؤثر زمانی شکل می‌گیرد که بدانیم هر طرف به دنبال سرمایه‌گذاری در چه نوع پروژه‌ای است، چه خدمت مالی یا فناوری نیاز دارد و اختیار تصمیم‌گیری او تا چه اندازه است. بر همین اساس، شناسایی بازارهای هدف و تنظیم برنامه ملاقات‌های تخصصی باید بخشی از آماده‌سازی رویداد باشد.

شرکت‌ها و صاحبان طرح ایرانی نیز باید با پرونده‌ای قابل ارزیابی وارد مذاکره شوند. در طرح‌های سرمایه‌گذاری، این پرونده شامل مدل کسب‌وکار، نیاز مالی، ساختار پیشنهادی مشارکت، وضعیت مجوزها، ریسک‌های اصلی و پیش‌بینی جریان‌های مالی است. در خدمات دیجیتال و فناوری مالی، نمونه عملیاتی، سابقه اجرا، الزامات امنیت و حفاظت از داده، ظرفیت پشتیبانی و شرایط بهره‌برداری در بازار مقصد اهمیت دارد. طرف خارجی باید بتواند در نمایشگاه درباره یک فرصت مشخص تصمیم اولیه بگیرد، نه آنکه صرفاً با فهرستی از توانمندی‌ها روبه‌رو شود.

پیش‌نیاز بعدی، روشن شدن چارچوب حقوقی و مالی همکاری است. مسیرهای مجاز پرداخت و تسویه، نحوه اجرای تعهدات، حقوق مالکیت فکری و الزامات نهادهای ناظر باید از آغاز مذاکرات بررسی شوند. در موضوعات تخصصی، حضور نمایندگان دستگاه‌های ذی‌صلاح در نشست‌های هدفمند می‌تواند به پاسخ‌گویی دقیق‌تر و جلوگیری از شکل‌گیری توافق‌های غیرقابل اجرا کمک کند.

سرانجام، برای هر مذاکره باید مسئول پیگیری، گام بعدی و زمان ارائه پیشنهاد فنی یا مالی تعیین شود. نقش سازمان توسعه تجارت در این فرآیند، شناسایی و اتصال طرف‌های واجد ظرفیت، کمک به معرفی فرصت‌های صادراتی و پیگیری موانع تجاری در چارچوب اختیارات خود است. اگر نتیجه افکس با تعداد مذاکراتی سنجیده شود که به بررسی فنی، پیشنهاد رسمی، اجرای آزمایشی و قرارداد می‌رسند، نمایشگاه از یک محل معرفی ظرفیت‌ها به بستری برای توسعه همکاری‌های پایدار تبدیل خواهد شد.

جزییات برگزاری نمایشگاه

هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی نظام مالی، سرمایه‌گذاری و زیرساخت‌های دیجیتال (افکس ۲۰۲۶) از ۲۶ تا ۲۹ آبان ماه در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران برگزار خواهد شد.